Iran còn phóng tên lửa, UAV được trong bao lâu?

ảnh: afp

Vài ngày trước, Tổng thống Mỹ Donald Trump khẳng định chiến dịch không kích của Mỹ và Israel nhằm vào Iran sẽ tiếp diễn cho đến khi "đối phương phải chịu thua hoặc không còn khả năng chiến đấu", theo AFP.

Ngược lại, Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi tuyên bố quân đội nước này sẽ chiến đấu "bao lâu cũng được" và chẳng mấy quan tâm đến chuyện ngồi vào bàn đàm phán nhằm đạt được lệnh ngừng bắn.

Tuy nhiên, việc kéo dài chiến sự không chỉ phụ thuộc vào ý chí mà còn vào nguồn lực. Một trong những yếu tố then chốt quyết định thời gian xung đột kéo dài bao lâu chính là kho dự trữ đạn dược của mỗi bên. 

Hiện cuộc chiến diễn tiến theo hướng trở thành một cuộc chạy đua giữa tên lửa và máy bay không người lái (UAV) của Iran với các hệ thống phòng thủ của Mỹ, Israel và các quốc gia vùng Vịnh nhằm đánh chặn chúng.

"Kiểm kê" kho vũ khí, UAV của Iran

Trước cuộc chiến 12 ngày vào tháng 6.2025, Iran được cho sở hữu từ 2.000 đến 3.000 tên lửa. Theo tính toán của giới quan sát, quân đội nước này đã phóng khoảng 600 quả trong cuộc chiến năm ngoái, và thêm nhiều tên lửa bị phá hủy trên bộ theo sau các đợt không kích của Israel.

Kể từ đó đến nay, Iran đã nỗ lực bổ sung kho vũ khí và củng cố hệ thống phòng thủ.

Nhiều vũ khí hiện tập trung bên dưới "các thành phố tên lửa" ngầm của Iran. Trong giai đoạn đầu của chiến sự, những nơi này bị trúng đòn oanh kích nặng nề, và các hệ thống phòng không Iran chứng tỏ hầu như không thể bảo vệ chúng.

Các bệ phóng di động hầu như bị phá hủy ngay lập tức sau khi rời khỏi các cơ sở trên. Mỹ cũng sử dụng bom xuyên phá boongke để phá hủy lối vào, khiến hàng trăm tên lửa bị chôn vùi trong lòng đất. Về phần mình, Israel cho rằng họ đã phá hủy hoặc vô hiệu hóa khoảng 75% bệ phóng tên lửa của Iran, theo báo The Times of Israel.

Cho đến nay, vẫn khó xác định liệu việc Iran lựa chọn loại vũ khí sử dụng là do chiến lược chủ động hoặc đơn giản chỉ là còn gì bắn nấy. Truyền thông nhà nước Iran cho biết tính đến ngày 5.3, quân đội nước này đã phóng khoảng 500 tên lửa đạn đạo và tên lửa hành trình, đồng thời triển khai 2.000 UAV.

Theo giới quan sát, các tên lửa đạn đạo tầm ngắn Fatah-110 của Iran có vẻ như đã được sử dụng với số lượng lớn, trong khi các mẫu tầm trung tiên tiến hơn như Khorramshahr-4 và Fattah-1, đều đạt vận tốc bội siêu thanh, mới chỉ được sử dụng hạn chế.

ảnh: IRCG

Các đợt oanh tạc dữ dội của Mỹ và Israel vào những cơ sở tên lửa của Iran đã làm suy giảm đáng kể năng lực bắn của Iran ngay từ đầu. Reuters dẫn ước tính của quân đội Mỹ cho thấy số bệ phóng tên lửa Iran đã giảm 90%, và các bệ phóng UAV giảm 83% kể từ khi chiến sự bắt đầu.

Theo báo The Straits Times, một số chuyên gia cho rằng việc Iran giảm các vụ phóng là bằng chứng cho thấy nước này đang để dành lại một phần kho vũ khí cho chiến đấu dài hạn. Tuy nhiên, cũng có thể đưa ra kết luận rằng Iran đang thất thế trong cuộc chiến tên lửa.

Thế nhưng, mục tiêu của Iran được cho là không phải để đánh bại Mỹ hoặc Israel, mà là gieo tổn thất đủ lớn, bao gồm tác động đến kinh tế, để buộc Washington và đồng minh phải cân nhắc chấm dứt chiến dịch.

Bên cạnh tên lửa, Iran là một trong những nước đi tiên phong trong việc phát triển UAV tấn công một chiều. Loại UAV cảm tử giá rẻ Shahed đã được Nga sử dụng rộng rãi trong chiến sự Ukraine.

Quy mô của kho UAV hiện vẫn chưa rõ, nhưng trước khi chiến sự bùng nổ, mỗi tháng Iran có thể sản xuất khoảng 10.000 chiếc UAV, dù con số này chắc chắn phải giảm vì xung đột.

Trong khi kém uy lực so với tên lửa, những dòng UAV của Iran đóng vai trò quan trọng trong nỗ lực của Iran nhằm phong tỏa eo biển Hormuz, tuyến hàng hải vận chuyển dầu mỏ chiến lược của thế giới.

ảnh: afp

Iran áp dụng kiểu đánh du kích

Business Insider dẫn lời các nhà phân tích quân sự cho hay Iran đang đối mặt một phép thử quan trọng là liệu lực lượng vũ trang Iran có thể bảo toàn các kho UAV và tên lửa trước sự truy lùng của Mỹ và Israel hay không.

"Iran đang sử dụng tên lửa theo cách hơi khác so với năm 2025", theo nhận định của phó giáo sư James Devine thuộc khoa Chính trị và Quan hệ quốc tế tại Đại học Mount Allison (Canada).

Chuyên gia Canada phân tích rằng lực lượng Iran dường như phóng tên lửa với nhịp độ ổn định và trải khắp nhiều mục tiêu khác nhau, thay vì dồn sức tấn công vào một địa điểm duy nhất. Có vẻ như Iran không cố tìm cách gây thiệt hại tối đa, mà đang tìm cách bào mòn nguồn tên lửa đánh chặn của Mỹ và các đồng minh.

Trong chiến dịch này, Iran được cho đã rút ra một số bài học từ Houthi ở Yemen, lực lượng chỉ cần một số lượng tương đối nhỏ UAV và tên lửa đủ để gây hỗn loạn tại biển Đỏ trong cuộc xung đột Gaza.

Bên cạnh đó, việc Iran lựa chọn mục tiêu trong cuộc chiến hiện tại phần nào gây bất ngờ. Khác với suy đoán ban đầu rằng Iran sẽ tấn công dồn dập vào Israel, trên thực tế Iran lại chọn mục tiêu phân tán và trải rộng.

Cụ thể, tổng số tên lửa và UAV Iran phóng về phía các quốc gia vùng Vịnh nhiều gấp khoảng 20 lần so với những loạt tấn công Israel.

Điều này một phần do bộ máy chỉ huy của Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) hứng chịu tổn thất nặng nề. Iran cũng trao cho dàn tư lệnh đứng đầu các đơn vị tên lửa có quyền tự quyết khá lớn trong việc lựa chọn mục tiêu trong trường hợp không nhận được chỉ đạo trực tiếp từ Tehran.

Nhà phân tích Decker Eveleth của Trung tâm Phân tích Hải quân (CNA – Mỹ ) chỉ ra hiện có khoảng 30 chỉ huy IRGC khác nhau và có quyền tự quyết khi triển khai đòn tấn công quân sự nếu không được mệnh lệnh từ cấp cao hơn.

Đó là lý do tại sao Iran lại phóng tên lửa vào lãnh thổ Oman, quốc gia đảm nhận vai trò trung gian trong các vòng đàm phán giữa Mỹ và Iran.

Iran cũng có thể tấn công vùng Vịnh chỉ vì đó là số tên lửa vẫn còn trong kho và có thể sử dụng ngay. Trong cuộc chiến 12 ngày, Iran sử dụng phần lớn tên lửa tầm xa để tấn công Israel. Còn các tên lửa tầm ngắn, chủ yếu nhắm vào vùng Vịnh và các căn cứ Mỹ, vẫn còn tương đối nguyên vẹn và phù hợp để tiến hành tâm lý chiến.

Bằng việc tấn công sân bay thay vì những mục tiêu quân sự, Iran có thể muốn đe dọa và buộc chính phủ những nước trong khu vực chuyển sang gây sức ép cho chính quyền Tổng thống Trump và Israel để kết thúc những gì họ đã bắt đầu.