Vì sao phim Việt mang 'đặc sản' văn hóa chưa đạt doanh thu như kỳ vọng ?

Theo số liệu từ Box Office Vietnam, tính đến cuối tháng 2, Mùi phở (khởi chiếu từ 17.2) đạt khoảng 37,47 tỉ đồng doanh thu. Nội dung xoay quanh món phở - biểu tượng ẩm thực Việt, khai thác câu chuyện va chạm thế hệ và khác biệt lối sống trong một gia đình làm nghề gia truyền. Từ gian bếp, nồi nước dùng đến ký ức về món ăn quốc dân, bộ phim lựa chọn "đặc sản" văn hóa ẩm thực làm trục cảm xúc, như một sự nuôi dưỡng bản sắc Việt trong đời sống hiện đại.

Trong khi đó, Huyền tình Dạ Trạch ra rạp từ ngày 10.2 và có kết quả phòng vé khiêm tốn hơn, khoảng 438,8 triệu đồng. Tác phẩm khai thác truyền thuyết Chử Đồng Tử - Tiên Dung, tái hiện không gian văn hóa thời Văn Lang gắn với đầm Dạ Trạch, nhấn mạnh yếu tố huyền sử, tình yêu và hành trình lập nghiệp. Đây là nỗ lực đưa chất liệu dân gian, truyền thuyết vào điện ảnh thương mại, tôn vinh văn hóa, sinh hoạt của người Việt cổ.

KHAI THÁC VĂN HÓA PHẢI GẦN VỚI KHÁN GIẢ TRẺ

Khi đặt Mùi phở và Huyền tình Dạ Trạch cạnh các phim cùng mùa, sự chênh lệch doanh thu là rất lớn khi Thỏ ơi đang tiệm cận mốc 390 tỉ đồng, Báu vật trời cho đạt khoảng 92 tỉ đồng và Nhà ba tôi một phòng vượt mốc 108 tỉ đồng, theo thống kê phòng vé cùng thời điểm. Những con số này cho thấy ưu thế rõ rệt của các tác phẩm có chiến lược truyền thông mạnh, dàn diễn viên hút khách và yếu tố giải trí dễ tiếp cận.

Nhận định về sự thất thế của Mùi phở hay Huyền tình Dạ Trạch, chuyên gia truyền thông Châu Quang Phước cho rằng bất kể phim nào, thể loại gì thì vẫn cần phải hấp dẫn và tươi mới về ngôn ngữ kể chuyện phim, gần gũi với khán giả đại chúng, đặc biệt là khán giả trẻ - những người vốn dĩ đã được tiếp cận rất nhiều phim hay của khu vực và thế giới trong nhiều năm nay.

Còn nhà biên kịch Phạm Đình Hải thì cho rằng các phim đạt doanh thu cao ở mùa tết năm nay như Báu vật trời cho hay Nhà ba tôi một phòng cũng khai thác văn hóa Việt, nhưng theo cách gần gũi hơn với khán giả trẻ, những người ra rạp nhiều nhất dịp tết. "Văn hóa còn thể hiện ở cách sống, và cách sống của người Việt trẻ là điều đang được quan tâm. Khán giả trẻ quan tâm đến văn hóa nhưng theo gu của họ. Bởi vậy, nếu muốn phim doanh thu cao, vẫn là phải thấu hiểu khán giả: Ai sẽ xem phim này, lý do vì sao họ xem, giá trị nào họ nhận được, điều gì là động lực để họ giới thiệu phim cho người khác...", ông Hải nói thêm.

THỜI ĐIỂM PHÁT HÀNH VÀ TRUYỀN THÔNG

Có thể thấy rõ mùa tết lâu nay chủ yếu là mùa giải trí với đại đa số người Việt. Khán giả Việt ra rạp xem phim Việt hẳn nhiên cũng sẽ ưu tiên tinh thần giải trí đầu tiên, thành ra sẽ không quá đặt nặng việc tìm kiếm phim thể loại gì hay nội dung chính luận - đậm chất văn hóa. Mặt khác, doanh thu phòng vé với một bộ phim không chỉ phụ thuộc đơn thuần vào nội dung phim mà còn bị chi phối bởi nhiều yếu tố khác, bao gồm hình thức phát hành và đặc biệt là truyền thông phim. Nếu không đồng bộ hoặc "bị gãy" một trong các thành tố liên quan, bộ phim ra rạp sẽ gặp khó khăn rất nhiều trong việc tiếp cận khán giả, từ đó sẽ dẫn đến doanh thu không như kỳ vọng.

Nhấn mạnh về thời điểm phát hành, ông Châu Quang Phước cho rằng đây là yếu tố mang tính then chốt cho sự thành bại phòng vé đối với một bộ phim chiếu rạp. Như với trường hợp Huyền tình Dạ Trạch, việc chọn thời điểm ra rạp vào tuần trước tết là một sai lầm lớn. Bởi đây luôn là tuần thấp điểm nhất trong năm của phim chiếu rạp, khi khán giả còn đang bận rộn chuẩn bị tết và chuyện về quê hơn là mối quan tâm tới phim ảnh - giải trí.

Ở khía cạnh truyền thông, ông Phước cho rằng ngay từ xuất phát điểm, Mùi phở và Huyền tình Dạ Trạch dường như đều ít nhiều bị khu biệt về tính vùng miền, từ chủ đề và nội dung câu chuyện cũng như dàn diễn viên của phim. Vì thế, khả năng phủ sóng truyền thông cũng không phải ở diện rộng trên cả nước, mà chỉ thực sự phát huy mạnh ở phía bắc. Như thế, sự lan tỏa về truyền thông của các phim này trong thực tế là có giới hạn, bất kể những người làm phim hẳn nhiên mong muốn tiếp cận với khán giả cả nước.

Việc Mùi phở, Huyền tình Dạ Trạch không đạt doanh thu như kỳ vọng phản ánh thực tế khốc liệt của thị trường. Ngoài yếu tố văn hóa bản địa, truyền thuyết hay ẩm thực được "cài cắm" như một "đặc sản" văn hóa trong phim thì vẫn cần thêm sức bật về nội dung, cách kể câu chuyện, định vị khán giả và hiệu ứng truyền thông để có thể cạnh tranh trong mùa cao điểm.